Bir kişi 5.016 kişiye bulaştırmış! haberi | OnlineHaberci.comOnlineHaberci.com-Haberler, Son Dakika Haberleri, Güncel Haber

26 Kasım 2020 - 12:02

Bir kişi 5.016 kişiye bulaştırmış!

Bir kişi 5.016 kişiye bulaştırmış!
Son Güncelleme :

20 Kasım 2020 - 7:09

3 görüntülenme
COVID-19 konusunda yeni bilgiler var. Bir kısmını The Atlantic Dergisi’nde Zeynep Tüfekçi’nin yazısından aldım. Tüfekçi Müge Çevik’in buluşlarından da yararlanmış. Bu bilim kadınları 200’ün üstünde ve şahlanmakla meşgul yerli ve millî üniversitelerimizin hangisinden diye sorarsanız hayal kırıklığına uğrarsınız. Zeynep Hoca Kuze Karolina Üniversitesi’nde doçent, Müge Hoca da St. Andrews Üniversitesi’nden. Hani aşıda ipi göğüslemeye en yakın BionTech’in kurucuları Uğur Şahin ve Özlem Türeci gibi onlar da Türkiye dışındaki Türkler. Burada yetişmiyorlar, yetişenleri de mülakatla eleriz alimallah. Bizim adamlar varken, mümkün mü? En rekabetçi ihracat kalemimiz beyin.

Öfkeme dur diyeyim de yeni bilgileri vermeğe çalışayım.

ORTALAMA BULAŞMA SAYISI ANLAMSIZ

Salgının başında basit istatistikler yapıldı. Meşhur bir R-sıfır vardı. Bir kişi ortalama kaç kişiye bulaştırıyor falan diye. Sonra gözlemler, bu yaklaşımın pek de yararlı olmadığını göstermiş. Aynı sosyal ve demografik yapıya sahip yerleşimlerde salgının çok farklı seyredebildiği görülmüş. Bir kişi kaç kişiye bulaştırıyor diye istatistik yapmaya çalışırsanız bir ortalama hesaplarsınız ya, işte ortalamasını aldığınız sayıların bir birinden çok farklı olmaması gerekir. (Meraklısına not: Standart sapma ölçtüğünüz sayılar mertebesinde olmamalı.) Meselâ Ankara’nın Beştepe semtinde evlerde ortalama kaç oda bulunduğunun hesabının pek bir anlamı yoktur. Çünkü 1000 odalı, Cumhurbaşkanlığı Sarayı da oradadır. Onu hesaba katarsanız ortalama anlamsızlaşır. Katmazsanız, en çok odaya sahip binayı hesap dışı bırakmış olursunuz.

İşte R-sıfır da Beştepe’deki evlerin oda ortalaması gibi bir ortalama. Bulaşma şartları yoksa birçok hasta kimseye bulaştırmadan hastalığı atlatıyor. Bulaşma şartları varsa bir kişinin kaç kişiye bulaştırabileceğinin üst sınırı belli değil. Güney Kore’nin Daegu şehrinde, salgının ta başında ülkenin 31’inci hastası olan kadının büyük bir kilisede 5 016 kişiye virüs bulaştırdığı belirlendi! Güney Kore’nin salgına karşı başarılı mücadelesini, tek başına yere sermiş! COVID-19’da ortalama hesaplarından ziyade Pareto tipi yaklaşımlar daha anlamlı. Hani müşterilerin %20’si malların %80’ini satın alır gibi… Fakat rakamlar daha abartılı. Hastaların binde biri, bulaşmaların %99,9’una yol açıyor gibi acayip sonuçlar çıkıyor.

YENİ İPUÇLARI

Bu yeni bilgi, salgınla mücadelede iki ipucu veriyor.

Birincisi, bulaşma şartlarının ne olduğunu iyi belirleyip bunlardan kaçınılması. Şartlar şunlar: 1) Kapalı ortam veya açık fakat kalabalık ortam. 2) O ortamda uzun zaman geçirmek. 3) Hızlı nefes veren insanlar. Yüksek sesle konuşmaları yetiyor. İllâ hapşırmaları, öksürmeleri gerekmiyor. Yüksek sesle müzik çalındığı için masalarda oturan insanların bağırarak konuştuğu bir lokanta veya 31’inci hasta vakasındaki gibi yüksek sesle ilahi söylenen veya vaaz verilen kapalı yerler. Siyasî nutuklar dâhil.

Virüsün damlacıklardan değil de, damlacıktan küçük, uzun müddet havada asılı kalan “aerosol” ile bulaştığı kesinleşti. Milimetrenin yüzde birinden küçük tanelere aerosol deniyor. Bunları gözle görmek mümkün değil. Yüksek sesle konuşma virüslü nefes bulutlarının havada asılı kalmasına yetiyor. Sıcaklık ve nem aerosolü bozuyor. Dolayısıyla serin bir mekandaki kuru hava bulaşma için ideal. Kışın evleri nemlendirmek iyi fikir

TERSİNE “FİLİASYON”

İkinci ipucu şu: Bir hasta belirlendiğinde, kimlerle temas ettiği araştırılarak ileri doğru, daha kimlere bulaştırdığının izlenmesi önemli. Türkiye’de bu yapılmaya çalışılıyor. Fakat süper bulaştırıcılık gerçeği keşfedilince, takibi geriye doğru yapıp- acaba siz kimden aldınız- diye sorup süper bulaştırma vakasına doğru geri tarama yapmak belki daha yararlı. Daha yararlı çünkü bir kişi iki kişiye, iki kişi de dört kişiye diye giden geometrik bulaşma kadar bir kişinin uygun şartlarda onlar, yüzler, hatta 31’inci hasta gibi binlerce kişiye bulaştırdığı yeni keşfimiz. Geriye doğru takip edip süper bulaştırıcıya veya süper bulaşma vakasına ulaşmak için illâ PCR gibi zahmetli testler gerekmiyor. Daha az hassas fakat daha çabuk ve kolay testlerden çok sayıda yapılması tavsiye ediliyor. Tükürükle numune alınan, yalancı pozitifi düşük (yalancı negatifi yüksek) testler var. Büyük bulaşmayı bulmak için bu yeterli. O büyük bulaşmayı bulduktan sonra onun kurbanlarını aramak ve ayırmak daha kolay olabilir.

Bütün bu bilgilerden sonra tehlikeli yerleri düşündüm… 31’inci hasta kiliseden. Ancak bizim camilerde- genellikle-  yüksek sesle ilahi okunmaz. Vaaz belki. Mevlit bayağı tehlikeli. Spor karşılaşmaları, hele kapalı salonlarda yapılanlar ideal bulaşma yerleri. Lokantalar, otobüs, dolmuş kesinlikle riskli. Hele bağırarak bir biriyle veya telefonla konuşanlar varsa. Ya taksiler? Tehlikeli. Bunu gelecek yazımda ele alayım.

ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

Karamsar hikâyelerden bıktıysanız bir de olumlu hikâye anlatayım. Ankara Büyük Şehir Belediyesi, Korona Virüsü pozitif çıktığı için evinde karantinaya alınanlara sabah kahvaltısı ve akşam yemeği hizmeti veriyor. Sağ olsunlar. Bu hizmet özellikle yalnız yaşayan insanlarımız için çok önemli. Karantinada yalnız hastaların yemek için yapacakları tek şey, 530 010 0750 numaralı telefonu aramak.

Bu iki başlılıktır, yardım yapılacaksa biz yaparız diye yasaklamazlar umarım.

Kaynak

FİKSTÜR - 27 Kasım 2020 Cuma

Tümünü Gör

19:30

MKE AnkaragücüvsTrabzonspor

YORUM YAP

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.
# TAKIMLAR O AV P
1 Alanyaspor 8 15 20
2 Fenerbahçe 9 8 20
3 Galatasaray 9 5 17
4 Gaziantep FK 9 2 14
5 Fatih Karagümrük 9 6 13
6 Başakşehir FK 9 1 13
7 Beşiktaş 8 -1 13
8 Konyaspor 8 4 12
9 Çaykur Rizespor 8 2 12
10 Kasımpaşa 9 1 12
11 Hatayspor 7 -2 12
12 Göztepe 8 5 11
13 Yeni Malatyaspor 8 -2 11
14 Sivasspor 8 -2 9
15 Trabzonspor 9 -4 9
16 Antalyaspor 9 -5 9
17 BB Erzurumspor 8 -4 8
18 Kayserispor 8 -6 7
19 Gençlerbirliği 8 -8 5
20 Denizlispor 8 -8 5
21 MKE Ankaragücü 7 -7 2
# TAKIMLAR O AV P
1 Altınordu 10 4 20
2 Adana Demirspor 9 11 18
3 Ankara Keçiörengücü 10 8 18
4 Tuzlaspor 9 3 18
5 İstanbulspor 9 8 17
6 Samsunspor 10 4 17
7 Giresunspor 9 1 15
8 Bursaspor 10 2 14
9 Balıkesirspor 10 -2 14
10 Altay 8 5 13
11 Akhisarspor 10 -4 13
12 Adanaspor 9 3 12
13 Ümraniyespor 10 -6 10
14 Bandırmaspor 10 -2 8
15 Boluspor 10 -4 7
16 Menemenspor 8 -6 6
17 Ankaraspor 9 -10 5
18 Eskişehirspor 10 -15 1
# TAKIMLAR O AV P
1 Manisa FK 11 26 31
2 Samsunspor 28 53 73
3 Hekimoğlu Trabzon 10 15 21
4 24Erzincanspor 10 8 20
5 Uşak Spor 10 7 20
6 Sancaktepe FK 9 11 17
7 Sarıyer 9 5 16
8 Afjet Afyonspor 9 1 15
9 Tarsus İdman Yurdu 28 6 43
10 Amed Sportif 10 -3 15
11 Pendikspor 28 1 40
12 Kocaelispor 9 -3 14
13 Ankara Demirspor 7 8 13
14 Zonguldak Kömürspor 10 -5 9
15 Ergene Velimeşe 11 -6 9
16 1922 Konyaspor 28 -7 33
17 Çorum FK 7 -2 7
18 Kahramanmaraşspor 7 -2 7
19 Kırklarelispor 28 -16 33
20 İnegölspor 9 -6 7
21 Mamak FK 28 -4 31
22 Hacettepe Spor 10 -8 6
23 Niğde Anadolu FK 10 -13 6
24 Gümüşhanespor 10 -10 3
25 Şanlıurfaspor 10 -23 2
# TAKIMLAR O AV P
1 Bandırmaspor 28 32 60
2 Eyüpspor 11 20 28
3 Ankara Demirspor 28 25 57
4 Turgutluspor 11 1 24
5 Van Spor 11 6 21
6 Serik Belediyespor 11 6 19
7 Tuzlaspor 28 20 53
8 Sakaryaspor 11 3 19
9 Kırklarelispor 10 6 16
10 Etimesgut Belediyespor 11 3 16
11 Karacabey Belediyespor 11 3 15
12 Uşak Spor 28 9 44
13 Kahramanmaraşspor 28 -2 41
14 Kırşehir Belediyespor 10 1 15
15 1922 Konyaspor 11 7 14
16 Ergene Velimeşe 28 9 37
17 Bodrumspor 11 2 12
18 Tarsus İdman Yurdu 10 0 12
19 Kastamonuspor 11 -6 12
20 Sivas Belediyespor 10 0 11
21 Mamak FK 10 -8 11
22 Niğde Anadolu FK 28 -24 17
23 Pendikspor 10 -1 10
24 Elazığspor 11 -4 10
25 Pazarspor 8 -5 10
26 Bayburt Özel İdare Spor 8 -4 9
27 Kardemir Karabükspor 11 -30 0
# TAKIMLAR O AV P
1 Real Sociedad 10 17 23
2 Atletico Madrid 8 16 20
3 Villarreal 10 4 19
4 Real Madrid 9 5 17
5 Cadiz 10 -3 14
6 Granada 9 -4 14
7 Sevilla 8 3 13
8 Athletic Bilbao 9 2 12
9 Valencia 10 1 12
10 Elche 8 -1 12
11 Getafe 9 -1 12
12 Real Betis 10 -9 12
13 Barcelona 8 6 11
14 Osasuna 9 -1 11
15 Deportivo Alaves 10 -3 10
16 Eibar 10 -3 10
17 Valladolid 10 -5 9
18 Levante 9 -5 7
19 Huesca 10 -8 7
20 Celta Vigo 10 -11 7
# TAKIMLAR O AV P
1 Bayern München 8 16 19
2 Borussia Dortmund 8 13 18
3 Bayer Leverkusen 8 7 18
4 RB Leipzig 8 11 17
5 Union Berlin 8 10 15
6 Wolfsburg 8 4 14
7 Mönchengladbach 8 0 12
8 Stuttgart 8 4 11
9 Werder Bremen 8 0 11
10 Augsburg 8 -1 11
11 Eintracht Frankfurt 8 -2 11
12 Hoffenheim 8 -1 8
13 Hertha Berlin 8 -3 7
14 Freiburg 8 -10 6
15 Mainz 05 8 -11 4
16 Arminia Bielefeld 8 -12 4
17 Köln 8 -6 3
18 Schalke 04 8 -19 3
# TAKIMLAR O AV P
1 Tottenham 9 12 20
2 Liverpool 9 5 20
3 Chelsea 9 12 18
4 Leicester City 9 6 18
5 Southampton 9 4 17
6 Everton 9 3 16
7 Aston Villa 8 8 15
8 West Ham United 9 5 14
9 Wolverhampton 9 -1 14
10 Manchester United 8 -1 13
11 Crystal Palace 9 -1 13
12 Arsenal 9 -1 13
13 Manchester City 8 -1 12
14 Leeds United 9 -3 11
15 Newcastle United 9 -5 11
16 Brighton & Hove Albion 9 -2 9
17 Burnley 8 -8 5
18 Fulham 9 -9 4
19 West Bromwich 9 -12 3
20 Sheffield United 9 -11 1
# TAKIMLAR O AV P
1 Milan 8 11 20
2 Sassuolo 8 11 18
3 Roma 8 8 17
4 Inter 8 7 15
5 Napoli 7 9 15
6 Atalanta 8 4 14
7 Lazio 8 0 14
8 Juventus 7 8 13
9 Hellas Verona 8 3 12
10 Sampdoria 8 -1 10
11 Cagliari 8 -3 10
12 Bologna 8 -1 9
13 Spezia 8 -4 9
14 Benevento 8 -9 9
15 Fiorentina 8 -3 8
16 Udinese 8 -4 7
17 Parma 8 -8 6
18 Torino 8 -6 5
19 Genoa 8 -9 5
20 Crotone 8 -13 2